حتما شما هم اگر به مباحث ارز های دیجیتال برخورد داشته اید بارها با کلمه ی بلاک چین رو به رو شده اید. در این مقاله سعی شده است که به صورت اجمالی به این مفهوم بسیار مهم پرداخته شود. در ابتدا به سراغ خود کلمه ی بلاک چین (Blockchain) می رویم. Block به معنای بلوک و chain به معنای زنجیره است. بلاک چین با این دو مفهوم شکل گرفته است و در کل به معنای زنجیره ی بلوک هاست. در اصطلاح بلاک چین ساختاری است که در آن کاربران می توانند به راحتی داده ها و گزارش های خود را وارد کرده و این داده ها نیز به صورت مشترک در اختیار سایر کاربران قرار گیرد. علاوه بر این نوع رمز نگاری و اشتراک اطلاعات، احتمال حمله های هکری و همچنین دست بردن در اطلاعات تا حدود زیادی غیر ممکن می شود. زمانی که بیت کوین در سال ۲۰۱۸ بوجود آمد به تدریج مفهوم بلاک چین نیز بر سر زبان ها افتاد چرا که تاکنون مهم ترین کاربرد بلاک چین یا زنجیره ی بلوکی در بیت کوین بوده است.
برای آشنایی ملموس با مفهوم بلاک چین، فرض کنید شما یک عکس از گالری عکس هایتان را به سه نفر از دوستانتان نشان می دهید و دوستانتان بلافاصله از این عکس با گوشی هایشان عکس می گیرند. در واقع عکس شما بین آن سه نفر هم به اشتراک گذاشته شده است. در این صورت حتی اگر شما آن عکس را از حافظه ی گوشی خود پاک کنید یا در آن تغییراتی بدهید، هیچ وقت به طور کامل حذف نشده است زیرا همان تصویر در اختیار دوستانتان نیز هست و آنها یک کپی از عکس را در اختیار دارند. حالا تصور کنید اگر به جای این سه نفر، صدها هزار نفر باشند قطعا این اطلاعات که همان عکس شماست بین همین تعداد نفر به اشتراک گذاشته خواهد شد. اتفاقی که در بیت کوین و سایر ارز های دیجیتال زنجیره بلوکی می افتد نیز همین است. و همین موضوع به نوعی مانع دستکاری در اطلاعات و باعث ایجاد یک فضای نسبتا امن در مقابل حمله های هک شده است.
ساختار متفاوت زنجیره های بلوکی (Blockchains) باعث شده است که هر کمپانی یا مجموعه ی خاص با توجه به اهداف و سیاست های خود از بلاک چین ها به صورت اختصاصی استفاده کند. به این نوع بلاک چین ها که به صورت اختصاصی مورد استفاده قرار می گیرند زنجیره بلوک سازمانی گفته می شود.
نحوه ی عملکرد بلاک چین ها:
عملکرد بلاک چین ها به صورت زنجیره ای است. به طوریکه در هر بلوک مجموعه ای از داده ها (از اطلاعات شخصی افراد، پرونده های تخلف و … تا تراکنش های مالی یک شبکه) قرار داده شده و این بلوک ها نیز با هم به صورت زنجیره ای در ارتباط هستند. از طرفی هیچ گونه تمرکزی در این عملکرد وجود نداشته و به علت فرایند اشتراکی داده ها بین کاربران به عملکرد بلاک چین ها اصطلاحا غیر متمرکز گفته می شود. بلاک چین را به صورت ساختاری تصور کنید که هرکسی می تواند در آن با رعایت یک مجموعه ضوابط، اطلاعات مورد نظر خود را ذخیره کرده و یا تغییر دهد. مشابه این تعریف را می توان در بایگانی ها و سایت هایی مثل ویکی پدیا مشاهده کرد. در آنجا هم کاربران به طور آزادانه می توانند داده های خود را ذخیره کنند و سایر کاربران نیز می توانند این تغییرات را مشاهده و بررسی نمایند. با این وجود تفاوت هایی بین ساختار هایی مثل ویکی پدیا و بلاک چین ها وجود دارد. ویکی پدیا در بستر شبکه ی اینترنت با یک مدل از “clint server” پیاده و طراحی شده است. در این ساختار اطلاعات به صورت متمرکز ثبت شده اند. مثلا چنانچه بخشی از کاربران ویکی پدیا نسبت به یکسری از اطلاعات نظر منفی داشته باشند ولی مدیران ویکی پدیا نظر موافقی نسبت به آن اطلاعات داشته باشند، آن کاربران قادر به حذف آن اطلاعات نیستند. چرا که در نهایت مدیران این ساختار کنترل دسترسی ها و اختیار مجوز ها را در اختیار دارند و اجازه ی تغییر سیاست ها در اطلاعات با یک مقام مرکزی است. بنابراین اطلاعات در ویکی پدیا به صورت متمرکز روی سرور قرار می گیرند. در بلاک چین بر خلاف ویکی پدیا اطلاعات به صورت غیر متمرکز ذخیره می شوند، مالکیت داده ها با تمام کاربران و اعضاست و اطلاعات توسط هیچ مقام بالاتری حذف نمی شود.